बाह्रखरी समीक्षा

घुँडा टेकाउने गणतन्त्र

घुँडा टेकाउने गणतन्त्र

वि.सं. २०७५ सालको दसैंको समाचार मुख्यतः राष्ट्रपतिबाट टिका थाप्न आउनेलाई घुँडा टेकाएको विषयमा केन्द्रित भयो भने प्रधानमन्त्रीले देखाएको सर्वसाधारणका लागि टीका प्रदान गर्ने सोखले आलोचनाको आगोमा घ्यु थप्ने काम गर्यो । 

गत साता पत्रपत्रिकामा घुँडा टेकाएर टीका लगाइदिने र घुँडा धसेर टीका थाप्ने नयाँ तौरतरिकामा निकै छलफल भयो । शुक्रवार राष्ट्रपतिले लगाइदिएको टीकाको विषयमा मंगलवारको नागरिकले प्रथम पृष्ठमा समाचार त प्रकाशित गर्यो नै सोही दिन सम्पादकीय पनि लेख्यो । नागरिकको समाचारअनुसार नेकपा (नेकपा)का केन्द्रीय सदस्य सूर्य थापाले राष्ट्रपतिले पूर्वप्रधानन्यायाधीश गोपाल पराजुलीलाई दसैंको टीका लगाइदिएको तस्बिरलाई आफ्नो फेसबुकको वालमा राख्दै यो प्रवृत्ति संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रअनुरुप एवं गणतान्त्रिक चेतना, संस्कार र संस्कृतिमुताबिक नभएको टिप्पणी गरेका छन् । 

सोही विषयको सम्पादकीयमा नागरिक लेख्छ – पूर्व प्रधानन्यायाधीश गोपाल पराजुलीले घुँडा टेकेर राष्ट्रपति भण्डारीका हातको टीका थापेको तस्बिरले मुलुकलाई लज्जित तुल्याएको छ । नागरिक लेख्छ, राष्ट्रपतिबाट टीकाटालो गर्ने, त्यही परम्परालाई प्रधानमन्त्रीले पनि अघि बढाउने र हरेक कार्यालयका हाकिमले पनि त्यसैलाई दोहो¥याउने हो भने हाम्रो महान् चाड दसैं परिवार र आफन्तको चाड रहनेछैन । बरु यो एउटा चाकडीको अवसरमा अनूदित हुनेछ । सो दैनिक लेख्छ – राष्ट्रपतिलाई बदनाम बनाउन त्यहाँको संरचनाबाटै यस किसिमको षड्यन्त्र भएको हुन सक्छ । तर, यो स्थिति देखेपछि राष्ट्रपतिलाई पनि अप्ठेरो लाग्नुपर्ने हो । 

कान्तिपुरले पनि मंगलवारको पत्रिकामा ‘धनुष्टंकारको संस्कार’ शीर्षकमा गधालाई पनि हजुर भन्न मनलाग्छ भन्दै भूपी शेरचनको कविताको एक अनुच्छेदबाट सम्पादकीय सुरु गरेको छ । सो सम्पादकीयमा लेखिएको छ – ‘‘पञ्चायत हटायौँ, बहुदल ल्यायौँ । संवैधानिक राजतन्त्र फाल्यौंँ । गणतन्त्र ल्यायौंँ । हाम्रा संस्कारहरूले देखाइरहेका छन्, व्यवस्था कागजमा बदलियो । हाम्रो दास मानसिकता उस्तै छ । के शासन, के शासित, के ओहदावाल, के सर्वसाधारण ।’’

कान्तिपुर लेख्छ – संवैधानिक राष्ट्रपति पदको सिर्जना जनताको आस्थाको केन्द्र बनाउन भएको हो । त्यो अधिकारले होइन, आचरणले बन्ने हो । पदासीन व्यक्तिको हरेक व्यवहारले बचाउने हो पदको गरिमा । गह्रुँगो पदमा बसेकाको हलुका व्यवहारले संवैधानिक प्रबन्धलाई धुजाधुजा पारिदिने रहेछ ।

मंगलवारकै दिन कान्तिपुरमा राजेन्द्र महर्जनले ‘नयाँ महाराजको ‘टीकातन्त्र’’ शीर्षकमा एक लेख लेखेका छन् । उक्त लेखमा पहिले राजाको दरबारमा मात्र हुने टीकाको प्रचलन अचेल राष्ट्रपति निवासदेखि प्रधानमन्त्री निवास बलुवाटारमा मात्रै होइन, नेपाली सेनाको मुख्यालय, भद्रकाली र जनपद प्रहरीको केन्द्रीय कार्यालय नक्सालसम्म फैलिएको छ । आगामी वर्ष प्रत्येक सरकारी कार्यालय र तीनवटै जननिर्वाचित अँगसँगै अन्य संरचनामा पनि यसको फैलावट भए अनौठो हुनेछैन । महर्जन लेख्छन् – टीकाको फर्मान जारी हुँदा लोकतान्त्रिक गणतन्त्रका नागरिक भएको भ्रममा बाँचेका केही नागरिकलाई आफू त प्रजा र रैती नै रहेको असहज अनुभूति भएको हुनुपर्छ ।

यही विषयमा शनिवार भैरव रिसालको एक लेख कान्तिपुरले प्रकाशित गरेको छ । वरिष्ठ पत्रकार रिसाल लेख्छन् – घुँडा धँसेर टीका थाप्ने र सोफामा बसेर टीका लगाइदिएको घटना यति व्यापक भो, जसले आकाश–पाताल सबै दिशा ढाक्यो । यो घुँडामार शैलीप्रति सबैतिर आश्चर्य मानियो । यो घुँडामार काण्ड स्पष्टीकरणले निरस्त हुँदैन । यसको एकमात्र उपचार हो – क्षमा माग्ने ।

कान्तिपुरले बिहीबार चन्द्रकिशोरको एक लेख पनि प्रकाशित गरेको छ । उक्त लेखमा चन्द्रकिशोर भन्छन्, ‘टीका प्रकरणपछि जेजस्ता सूचना शीतल निवासबाट चुहिएका छन् त्यसले प्रश्न उठ्न थालेको छ, कतै ‘राष्ट्रपति संस्थाको कठपुतलीकरण’ त भइरहेको छैन?’

मच्चिएर थच्चिए नेपाल
नेकपा (नेकपा) का तेस्रो वरीयताका नेता माधवकुमार नेपालले दसैंअघि सरकारको कामकाजको विरोध गर्दै सशक्त आवाज उठाए । सरकारको विरोधसँगै नेपालले प्रदेशका पार्टी पदाधिकारी, सरकार सञ्चालनलगायतका विषयमा प्रश्न उठाएका थिए । मंगलवारको राजधानी लेख्छ – माधव नेपालको प्रश्न पश्चात ती विषयमा अध्यक्ष द्वयले कमजोरी सच्याउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे पनि यसअघि गरिसकेको प्रदेश पदाधिकारी चयनको निर्णय उल्टाएको छैन । सो दैनिक लेख्छ – असोज ६ गते पार्टी सचिवालय बैठक गरेर प्रदेश पदाधिकारी चयन गरिएको प्रति नेता नेपालले लिखितरूपमै असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन् । सो बैठकले सातवटै प्रदेशको इन्चार्ज, सहइन्चार्ज, अध्यक्ष र सचिव चयन गरेको थियो । 

राजधानीले माधव नेपालको माग पूरा नभएको विषय समाचारका लागि उपयुक्त देख्यो भने गोरखापत्रले नेकपा (नेकपा) सचिवालयको बैठकले प्रदेश इन्चार्ज र प्रदेश कमिटीबारे निर्णय यथावत् भएको समाचार बनायो । 

यस विषयमा कान्तिपुरको शीर्षक तटस्थ देखियो । सो दैनिक लेख्छ – ‘नेता नेपालको तीव्र असन्तुष्टिबीच प्रदेश समिति गठनको निर्णय सदर । पार्टी र सरकार सञ्चालन शैलीबारे अर्को बैठकमा छलफल हुने ।’

यही समाचारको सिलसिलाको रूपमा राजधानीले नेकपामा नयाँ गुट जन्मिएको समाचारलाई बुधबार मुख्य समाचार बनायो । सो दैनिकका अनुसार वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपाल र प्रवक्ता नारायणकाजी श्रेष्ठले नयाँ गुटको नेतृत्व गरेका छन् । सचिवालयको निर्णयमा ‘नोट अफ डिसेन्ट’ लेखेका कारण पार्टीभित्र नयाँ गुटको जन्म भएको राजधानीको दाबी छ । 
यही समाचारको फलोअपका रुपमा हिमालय टाइम्सले शुक्रवार नेकपामा भागबन्डा मिलाउन नयाँ कार्यदल बनेको समाचार प्रकाशित गरेको छ । सचिवालय सदस्य रामबहादुर थापा र महासचिव विष्णु पौडेल रहेको उक्त कार्यदलले प्रदेश कमिटीमा रहने सदस्यहरू चयन गर्ने र त्यसलाई सचिवालय बैठकमा पेस गर्नेछ । 

प्रदेश र संघीय सरकारबीच सम्बन्ध चिसियो 

प्रदेश नम्बर २ ले केन्द्रीय सरकारले ऐन नबनाउँदै प्रहरी ऐन बनाएपश्चात संघीय सरकार तथा प्रदेश सरकारकाबीच अप्ठेरो अवस्थामा रहेको सम्बन्ध थप चिसिएको छ । नेकपाले जनकपुरमा आयोजना गरेको एक कार्यक्रममा अध्यक्ष दाहालले प्रहरी ऐन, निजामती सेवा तथा लोकसेवालगायत ऐन संघीय सरकारले ल्याएपछिमात्र तिनैमा टेकेर प्रदेश सरकारले आफ्नो कानुन बनाउनुपर्ने कुरा सम्झाए । यो समाचारलाई कान्तिपुर, नयाँ पत्रिका, गोरखापत्र तथा राजधानीले पनि प्रथम पृष्ठमा स्थान दिएका छन् । 

खानेपानीमा ब्रह्मलुट
अन्नपूर्ण पोस्टमा विकास थापा तथा सुरेन्द्र काफ्लेले खानेपानीमा ब्रह्मलुट भएको एक समाचार लेखेका छन् । पोस्टमा बुधबार मुख्य बनाइएको सो समाचारअनुसार अर्थ मन्त्रालयले खानेपानीका लागि असार १५ देखि ३२ सम्म मात्रै अढाई अर्ब रुपैयाँ रकमान्तर गरेको छ । त्यसमा पनि असार ३२ गते एकदिन मात्र १७ करोड ५४ लाख अठासी हजार रुपैयाँ रकमान्तर गरेको प्रमाण आफूसँग भएको पनि पोस्टले दाबी गरेको छ । सो रकममध्ये सबैभन्दा बढी प्रधानमन्त्रीको गृह जिल्ला झापामा रकमान्तर गरिएको छ । सो समाचारअनुसार विकास निर्माणको कामको यकिन नै नगरी अर्थ मन्त्रालयल स्वयंले खानेपानीको सिफारिसकै भरमा अन्धाधुन्द रकमान्तर गरी अनियमितता गर्ने ठाउँ दिएको छ । 
 

तपाईंको मत